Stor ejendom i fensmark hvor dejligt mad kan nydes fra airfryer

Spitskool

Spitskool is een van mijn favoriete koolsoorten. Het is een vroege, milde kool met een kegelvormige krop en losse, knapperige bladeren, en hij is zo mals dat hij net zo lekker is rauw in een salade als gestoomd, gebakken of geroosterd. Waar witte kool krachtig en stevig kan zijn, is spitskool licht, fris en een tikkeltje zoet.

Botanisch heet spitskool Brassica oleracea var. capitata, en hij is nauw verwant aan witte kool en rode kool, die allebei een eigen artikel in deze encyclopedie hebben. Alle drie behoren tot de kruisbloemenfamilie. Naast de klassieke lichtgroene spitskool bestaat er ook rode spitskool, die mooie kleur geeft aan zowel salades als ovengerechten.

In de airfryer is spitskool een echte aanrader. In vieren gesneden krijgen de bladeren krokante, goudbruine randjes, terwijl de kern mals en sappig wordt. In dit artikel vind je alles, van herkomst en smaak tot teelt en bewaren.

Geschatte leestijd: 6 minuten

Geschiedenis en herkomst

Een van de vier kropkolen

Spitskool is een van de vier soorten kropkool: witte kool, rode kool, savooiekool en spitskool. Ze zijn allemaal ontstaan uit dezelfde plantensoort. Wat spitskool van de andere onderscheidt, is de vorm. Waar witte kool, rode kool en savooiekool een ronde krop vormen, groeien de bladeren van spitskool samen tot een spitse kegel, waarin ze losser om elkaar heen zitten.

Deze plantensoort stamt af van wilde kool, die groeit op kustkliffen in West- en Zuid-Europa. Door langdurige selectie is dezelfde soort uitgegroeid tot een hele familie van groenten – van kropkool tot bloemkool, broccoli, boerenkool, spruitjes en koolrabi. Daarom lijken ze qua smaak en geur zo veel op elkaar.

Spitskool

Groene en rode spitskool

De meest voorkomende spitskool is lichtgroen, maar rode spitskool heeft dezelfde spitse vorm en een diepe, paarse kleur. Onder de rassen vind je bijvoorbeeld ‘Erstling’. In de keuken gebruik je beide soorten op dezelfde manier, en de rode is een mooie keuze als je kleur wilt in een rauwe salade.

Smaak en aroma

Mild en licht zoetig

Spitskool smaakt mild en fris, met een lichte zoetheid en slechts een vage koolsmaak. De bladeren zijn dun en knapperig, dus rauwe spitskool is heerlijk sappig en knisperend.

Als de kool warm wordt

Warmte maakt spitskool malser en zoeter. Gestoomd of in een beetje boter gewenteld wordt hij zacht en rond van smaak, terwijl droge, hoge hitte – op de grill, in de oven of in de airfryer – geroosterde, nootachtige tonen geeft in de gebruinde randjes.

Laat hem nooit te lang garen. Spitskool wordt snel mals, en langdurig koken haalt de zwavelachtige geur naar boven die veel mensen associëren met overgekookte kool.

Culinair gebruik

In de Nederlandse keuken

In Nederland gebruiken we spitskool zowel rauw als warm. Dit zijn de gerechten die ik het vaakst maak:

  • Rauwe spitskoolsalade: fijngesneden kool met bijvoorbeeld appel of citrus en een frisse dressing.
  • Gestoomde spitskool met boter: snel bijgerecht bij gehaktballen, kip en vis.
  • Spitskool in witte saus: romige klassieker bij gehaktballen – milder en sneller klaar dan de variant met witte kool.
  • Gegrilde of geroosterde spitskool: kwarten of partjes met krokante randjes van de grill, de oven of de airfryer.

Internationaal

In Duitsland is Rahmspitzkohl – spitskool in roomsaus – een klassieke manier om de kool te serveren. In Groot-Brittannië is geschroeide of gegrilde spitskool in partjes met boter uitgegroeid tot een modern restaurantgerecht, en in de Aziatische keuken gaat de kool de wok in met knoflook, gember en sojasaus. De dunne bladeren hebben maar een korte, hete beurt nodig, zodat ze nog een beetje bite behouden.

In de airfryer

Hier laat spitskool pas echt zien wat hij kan. Ik snijd de krop in de lengte in vieren en laat de stronk zitten, zodat de bladeren bij elkaar blijven. De snijvlakken bestrijk ik met olie of gesmolten boter en bestrooi ik met zout en peper. Daarna gaan de kwarten met flink wat ruimte ertussen in de mand.

Bak ze op hoge temperatuur tot de randjes bruin en krokant zijn en de kern mals is als je er een mes bij de stronk in steekt. Keer ze gerust tussendoor om. Ik serveer ze met een kneepje citroen, geraspte parmezaan of een koude yoghurtdressing – en dan is de spitskool ineens de hoofdpersoon op het bord.

Gezondheidsvoordelen

Voedingswaarde

Spitskool is een lichte groente met 27 kcal per 100 g en een hoog watergehalte, en tegelijk is hij rijk aan vitamine C en vitamine K. De cijfers hieronder gelden voor 100 g rauwe spitskool:

  • Energie: 27 kcal
  • Water: 91,9 g
  • Eiwit: 2,1 g
  • Vet: 0,3 g
  • Koolhydraten, totaal: 4,9 g (waarvan beschikbaar 3 g)
  • Voedingsvezels: 1,9 g
  • Vitamine C: 66 mg
  • Vitamine K: 170 µg
  • Folaat: 73 µg
  • Vitamine B6: 0,15 mg

Behoud de vitamine C

Met 66 mg vitamine C per 100 g levert rauwe spitskool een flinke bijdrage aan je dagelijkse inname. Vitamine C is echter niet bestand tegen langdurig koken, dus wil je er zoveel mogelijk van behouden, dan is een rauwe salade of een korte bereiding de beste keuze. De voedingsvezels zorgen bovendien voor volume en een verzadigd gevoel bij de maaltijd.

Goed om te weten

Spitskool staat niet op de lijst van allergenen die in de EU verplicht op het etiket vermeld moeten worden. Gebruik je bloedverdunners uit de groep van vitamine K-antagonisten, zoals acenocoumarol (Sintrom), fenprocoumon (Marcoumar) of warfarine, dan is het goed om te weten dat deze kool 170 µg vitamine K per 100 g bevat. Houd je inname daarom redelijk stabiel en overleg met je arts of de trombosedienst als je je voeding ingrijpend wilt veranderen. Net als andere koolsoorten kan spitskool ook winderigheid veroorzaken.

Teelt

Groeiomstandigheden

Spitskool is een vroege kropkool en een dankbare plant in de moestuin. Hij groeit het best onder deze omstandigheden:

  • Licht: een zonnige, open standplaats.
  • Grond: goede, kleihoudende, humusrijke grond met een pH van 6,5–7,5.
  • Bemesting: verteerde compost en een handvol dolomietkalk in het plantgat.
  • Water: regelmatig gieten, vooral in juli, wanneer de krop zich vormt.
  • Vruchtwisseling: 4–6 jaar wachten voordat je op dezelfde plek opnieuw kool teelt, zodat je knolvoet voorkomt.

Zaaien en planten

Spitskool kan zowel worden voorgekweekt als direct in de volle grond worden gezaaid. Zo ga je van zaadje naar volgroeide krop:

Totale tijd: 3-4 maanden

  1. Bereid de grond voor

    Kies een zonnig bed met goede, kleihoudende, humusrijke grond en meng verteerde compost en een handvol dolomietkalk door de grond in het plantgat.

  2. Zaai de zaadjes

    Kweek voor in een kas of op een kweektafel van eind maart tot begin april, of zaai direct in de volle grond vanaf half april, met 3-4 zaadjes per plant die blijft staan.

  3. Plant uit

    Plant de voorgekweekte planten uit zodra ze 3-4 echte bladeren hebben. Bij direct zaaien laat je de sterkste plant staan.

  4. Water geven en verzorgen

    Geef regelmatig water, vooral in juli, wanneer de krop zich vormt, en dek het bed eventueel af met vliesdoek, dat koolrupsen en andere larven op afstand houdt.

  5. Oogsten

    Snijd de krop bij de voet af zodra hij zijn spitse vorm heeft gekregen en stevig aanvoelt.

Spitskool infographic

Overwinteren

Spitskool kan ook in augustus worden gezaaid en als jonge plant overwinteren. Dan kun je rond 1 mei in de kas en 1 juni in de volle grond oogsten. Reken erop dat ongeveer 30% van de planten de winter niet overleeft, en leg vanaf maart vliesdoek over de planten – dat zorgt voor een milder klimaat en beschermt tegen koolrupsen en andere larven.

Bewaren

In de koelkast

Spitskool houdt zich het best op een koele plek in de koelkast. Omdat de bladeren losser zitten dan bij witte kool, is hij minder lang houdbaar, dus gebruik hem zolang hij vers en knapperig is. Mijn beste tips:

  • Hele spitskolen: in een zak in de groentela van de koelkast, zodat de bladeren niet uitdrogen.
  • Halve spitskolen: wikkel het snijvlak goed in en gebruik de rest snel.
  • Gesneden kool: snijd de kool pas vlak voor gebruik, zodat hij knapperig blijft.
  • Slappe buitenbladeren: haal ze eraf – de bladeren eronder zijn vaak nog knapperig.

Zo kies je een goede spitskool

Kies een krop die zwaar aanvoelt voor zijn formaat, met verse, glanzende bladeren zonder bruine vlekken. Het snijvlak bij de stronk moet er licht en vers uitzien – is het droog en bruin, dan ligt de kool er al lang.

Probeer dit recept

De vulling van loempia’s is van oudsher gebaseerd op fijngesneden kool, en spitskool is hier mijn favoriete keuze: de dunne bladeren vallen snel in elkaar en worden sappig zonder waterig te worden. Probeer ons recept voor Zelfgemaakte loempia’s in de airfryer – ik snijd de spitskool heel fijn en laat hem in de pan even slinken voordat hij in de rolletjes gaat. Zo wordt de vulling mild en licht zoet, terwijl de airfryer zorgt voor de knapperige buitenkant.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen spitskool en witte kool?

Beide zijn kropkool van dezelfde soort, maar spitskool heeft een kegelvormige krop met losser zittende, dunnere bladeren. Hij is milder en malser dan witte kool, dus hij is ook lekker rauw en hoeft maar kort bereid te worden.

Kun je spitskool rauw eten?

Ja. Spitskool is mild en knapperig en uitstekend geschikt voor een rauwe salade. Snijd hem fijn en meng hem met bijvoorbeeld appel of citrus en een frisse dressing.

Hoe bereid je spitskool in de airfryer?

Snijd de krop in de lengte in vieren en laat de stronk zitten, zodat de bladeren bij elkaar blijven. Bestrijk met olie of boter, breng op smaak met zout en peper en bak op hoge temperatuur tot de randjes bruin en krokant zijn en de kern mals is.

Hoe bewaar je spitskool het best?

Bewaar spitskool koel in de koelkast, het liefst in een zak. Hij blijft minder lang goed dan witte kool, omdat de bladeren losser zitten, dus gebruik hem zolang hij vers en knapperig is.

Hoeveel calorieën zitten er in spitskool?

Rauwe spitskool bevat 27 kcal per 100 g. De kool bestaat grotendeels uit water en is tegelijk rijk aan vitamine C en vitamine K.

Feiten over spitskool

KenmerkWaarde
Nederlandse naamSpitskool
Latijnse naamBrassica oleracea var. capitata
FamilieBrassicaceae (kruisbloemenfamilie)
PlanttypeKropkool – een van de vier typen kropkool
VariantenGroene en rode spitskool; ras bijvoorbeeld ‘Erstling’
WinterhardheidJonge planten kunnen overwinteren; vliesdoek vanaf maart zorgt voor een milder klimaat
LichtZonnige, open standplaats
GrondGoede, kleihoudende, humusrijke grond met een pH van 6,5–7,5
Zaaien/plantenVoorkweken van eind maart tot begin april; direct zaaien in de volle grond vanaf half april
OogstDe krop vormt zich in juli; overwinterde planten rond 1 mei in de kas en 1 juni in de volle grond
Calorieën per 100 g27 kcal (rauw)
SmaakMild, fris en licht zoetig
Culinair gebruikRauwe salade, gestoomd met boter of in witte saus, gegrild of geroosterd in partjes, roerbakgerechten
BewarenKoel in de koelkast in een zak; minder lang houdbaar dan witte kool

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Close
Close