Kalarepa to jedno z tych warzyw, na których widok zawsze się cieszę, gdy latem zaglądam na stoisko z warzywami. Wygląda jak okrągła bulwa z liśćmi, które sterczą na boki, ale to, co jesz, nie jest korzeniem. To zgrubiała łodyga rośliny, która rośnie nad ziemią.
W Danii nazywa się ją glaskål, knudekål albo kålrabi. Botanicznie kalarepa jest uprawną formą gatunku Brassica oleracea (grupa gongylodes) z rodziny kapustowatych – to ten sam gatunek co kapusta biała, kalafior i brokuły. Miąższ jest chrupiący, soczysty i łagodny, dlatego kalarepa to jeden z najbardziej wszechstronnych rodzajów kapusty w kuchni.
Znajdziesz tu historię nazwy, różnicę między kalarepą a brukwią, wartość odżywczą i moje najlepsze wskazówki – od surówki po chrupiące frytki z airfryera.
Szacowany czas czytania: 6 minut
Historia i pochodzenie
Uprawna forma kapusty
Kalarepa nie występuje jako roślina dzika. Została wyhodowana z tego samego gatunku, który dał nam także brukselkę, kapustę czerwoną i jarmuż. W tekstach botanicznych figuruje też jako Brassica oleracea var. gongylodes – to ta sama roślina.
Wyjątkowość tej formy kapusty polega na tym, że łodyga tuż nad ziemią zgrubia się i tworzy okrągłą bulwę – i właśnie ją jemy. Liście wyrastają na długich ogonkach bezpośrednio z bulwy, co nadaje kalarepie jej charakterystyczny wygląd.

Od XVI wieku do krajów nordyckich
W Europie kalarepę można prześledzić w źródłach pisanych aż do połowy XVI wieku. W Szwecji uprawia się ją od XVIII wieku, a po duńsku słowo knudekål znane jest od 1786 roku. Sama nazwa mówi właściwie wszystko: kapusta z „węzłem” na łodydze.
Skąd duńska nazwa glaskål?
Nazwa glaskål, czyli dosłownie „szklana kapusta”, pochodzi od białego, lekko półprzezroczystego miąższu. Jeśli pokroisz świeżą bulwę w cienkie plasterki, łatwo zrozumiesz, skąd ta nazwa.
Nawiasem mówiąc, duńskie nazwy od dawna wprowadzają zamieszanie. Kalarepa to nie to samo co brukiew, a mimo to oba warzywa mylono ze sobą już w XIX wieku. Brukiew jest warzywem korzeniowym, natomiast kalarepa to nadziemna łodyga.
Smak i aromat
Łagodna kapusta o słodkiej nucie
Surowa kalarepa smakuje łagodnie i świeżo, z lekką słodyczą i dyskretną nutą kapusty. Mnie kojarzy się ze słodkim wnętrzem łodygi brokuła, tylko jest bardziej soczysta. Jest łagodniejsza niż kapusta biała, więc to dobry początek, jeśli nie jesteś wielkim fanem kapusty.
Kapuściany posmak pochodzi od roślinnych związków siarki, typowych dla kapustowatych. W kalarepie są one tak dyskretne, że rzadko dominują w daniu.
Chrupiąca na surowo, miękka i słodka po przyrządzeniu
Na surowo kalarepa jest chrupiąca i soczysta, niemal jak jabłko, gdy się w nią wgryziesz. Po dokładnym podgrzaniu mięknie, a słodycz wyraźniej wychodzi na pierwszy plan. W airfryerze brzegi zyskują dodatkowo lekko skarmelizowany, orzechowy smak.
Jasnozielona czy fioletowa?
Kalarepę kupisz zarówno w jasnozielonych, jak i w fioletowych odmianach. Kolor mieści się w skórce, a w środku miąższ jest jasny w obu przypadkach, więc po obraniu nie zobaczysz różnicy. Używam obu zamiennie.
Zastosowanie kulinarne
W polskiej kuchni
W polskiej kuchni kalarepa często trafia na talerz na surowo, w sałatkach i surówkach. Ja kroję ją drobno i mieszam z sosem z duńskiego wędzonego serka rygeost albo z crème fraîche – prosto i świeżo. Kalarepa nadaje się jednak także do zupy, można ją upiec jako gratin albo ugotować i rozgnieść, a do tego dobrze pasuje do dań jednogarnkowych.
Na świecie
W Niemczech i Austrii klasykiem jest Rahmkohlrabi: kalarepa w jasnym sosie śmietanowym, podawana jako dodatek. W Wietnamie przyrządza się su hào xào – kalarepę w cienkich paskach, szybko smażoną na woku, dzięki czemu zachowuje chrupkość.
Klasyczne dania z kalarepą – u nas i na świecie:
- Surówka: starta lub drobno pokrojona kalarepa z serkiem rygeost lub crème fraîche.
- Zupa: gotowana kalarepa, najlepiej zmiksowana na kremową zupę.
- Gratin: plasterki kalarepy zapiekane ze śmietanką i serem.
- Puree: gotowana i rozgnieciona kalarepa jako dodatek.
- Rahmkohlrabi: kalarepa w jasnym sosie śmietanowym.
- Su hào xào: wietnamskie danie z kalarepą smażoną na woku.
- Frytki i pieczone plasterki: chrupiące słupki i plasterki z airfryera.
W airfryerze
To właśnie tutaj kalarepa naprawdę mnie zaskoczyła. Obierz bulwę, pokrój ją na równe słupki lub plasterki i wymieszaj z odrobiną oleju, soli i przypraw. Ułóż je w jednej warstwie i w trakcie pieczenia potrząśnij koszykiem – dzięki temu uzyskasz złociste brzegi i miękki, lekko słodkawy środek. Wędzona papryka, czosnek albo starty parmezan pięknie podkreślają jej łagodny smak.
Korzyści zdrowotne
Mało kalorii i dużo wody
Kalarepa to lekkie warzywo: 100 g surowej kalarepy zawiera 93 g wody i dostarcza zaledwie 23 kcal. Dlatego jest tak soczysta i orzeźwiająca, gdy się w nią wgryziesz.
Bogata w witaminę C
Najbardziej godna uwagi jest zawartość witaminy C: 65 mg na 100 g. Witamina C słabo znosi ciepło, więc jeśli chcesz zachować jej jak najwięcej, dobrym wyborem jest surowa kalarepa w surówce.
Kalarepa oczywiście nie jest cudownym lekiem, ale to prosty sposób, by wprowadzić do jadłospisu więcej warzyw, błonnika i witaminy C – a do tego jest po prostu smaczna.
Wartość odżywcza w 100 g surowej kalarepy:
- Energia: 98 kJ (23 kcal)
- Woda: 93 g
- Białko: 1,7 g
- Tłuszcz: 0,1 g
- Węglowodany: 3 g, w tym cukry 2,9 g
- Błonnik: 2 g
- Witamina C: 65 mg
- Foliany: 50 µg
- Witamina B6: 0,15 mg
Uprawa
Gleba i miejsce
Kalarepa to wdzięczna do uprawy kapusta, bo szybko rośnie i nie zajmuje dużo miejsca. Rośliny osiągają do 30 cm wysokości, a bulwy mają ok. 5-10 cm średnicy.
Warunki uprawy kalarepy:
- Gleba: gliniasta, głęboko próchnicza i żyzna.
- Wapno: odrobina wapna dolomitowego w dołku do sadzenia, tak jak przy innych warzywach kapustnych.
- Rozstawa: ok. 20 cm między roślinami i 50 cm między rzędami.
- Termin siewu: najpóźniej 1 czerwca.
- Płodozmian: kapustne na tym samym miejscu najwyżej co 5-6 lat.
- Podlewanie: równomierna wilgotność, aby bulwy rosły miarowo.
Jak uprawiać kalarepę
Zbieraj kalarepę, gdy bulwa jest jeszcze młoda – wtedy miąższ jest chrupiący i soczysty na wskroś. Oto jak to zrobić krok po kroku:
Czas całkowity: 2-3 miesiące
- Przygotuj glebę
Wybierz grządkę z gliniastą, głęboko próchniczną i żyzną glebą, na której przez ostatnie 5-6 lat nie rosła kapusta. Dodaj odrobinę wapna dolomitowego do dołka do sadzenia.
- Rozsada lub siew
Podobnie jak inne kapusty, kalarepę możesz wysiać na rozsadę około 1 marca albo w szklarni około 1 kwietnia. Wysiewa się ją najpóźniej 1 czerwca.
- Zapewnij roślinom miejsce
Wysadź rozsadę lub przerwij siewki tak, aby między roślinami było ok. 20 cm, a między rzędami 50 cm.
- Podlewaj i pielij
Utrzymuj glebę równomiernie wilgotną, a grządkę wolną od chwastów, aby bulwy rosły miarowo.
- Zbieraj młode bulwy
Zbieraj kalarepę, zanim bulwa osiągnie więcej niż ok. 8 cm średnicy. Odetnij ją przy ziemi, tuż pod bulwą.

Przechowywanie
W lodówce
Kalarepa najlepiej trzyma się w lodówce. Odetnij liście, zanim włożysz bulwę do szuflady na warzywa – w przeciwnym razie liście wyciągają z bulwy wilgoć i szybciej mięknie.
Moje wskazówki dotyczące przechowywania:
- Cała bulwa: bez liści, w szufladzie na warzywa.
- Obrana lub pokrojona: zapakuj szczelnie i zużyj szybko.
- Mrożenie: pokrój w kostkę i najpierw krótko zblanszuj – mrożona kalarepa najlepiej sprawdza się w zupach i potrawkach.
Wykorzystaj liście
Liście są zresztą jadalne. Młode liście wykorzystuję jak szpinak – posiekane do potrawki albo podsmażone na patelni z odrobiną czosnku. Zużyj je szybko, bo nie trzymają się tak długo jak bulwa.
Jak wybrać dobrą kalarepę
Wybieraj jędrną, ciężką bulwę z gładką skórką bez pęknięć i ze świeżymi liśćmi. Mniejsze bulwy są zazwyczaj najdelikatniejsze, a bardzo duże mogą być zdrewniałe.
Wypróbuj ten przepis
Kalarepa składa się głównie z wody, więc słupki z kalarepy nie wychodzą tak chrupiące jak ziemniaczane, jeśli piecze się je zupełnie bez powłoki. Rozwiązaniem jest przyprawiona skorupka, dokładnie taka jak w naszym przepisie na Panierowane frytki z airfryera – chrupiąca, przyprawiona skorupka bez głębokiego smażenia. Zamiast ziemniaków kroję kalarepę w słupki i daję jej taką samą skorupkę – dzięki temu jest chrupiąca z zewnątrz i soczysta w środku. Pamiętaj, żeby najpierw dokładnie obrać kalarepę.
Najczęściej zadawane pytania
Nazwa wzięła się od białego, lekko półprzezroczystego miąższu, który ma niemal szklisty połysk. W Danii to warzywo nazywa się też knudekål, glaskålrabi i kålrabi.
Nie. Kalarepa to zgrubiała łodyga uprawnej formy Brassica oleracea i rośnie nad ziemią. Brukiew to zupełnie inne warzywo – warzywo korzeniowe. Oba warzywa mylono ze sobą już w XIX wieku.
Tak. Skórka jest twarda i włóknista, zwłaszcza u dołu bulwy, więc obierz ją dokładnie nożem lub obieraczką. Miąższ w środku jest chrupiący i łagodny.
Tak, surowa kalarepa jest chrupiąca i soczysta, a do tego idealna do surówek i sałatek. Wypróbuj ją startą lub w cienkich plasterkach, z sosem z duńskiego wędzonego serka rygeost albo z crème fraîche.
Obierz kalarepę, pokrój ją w słupki lub plasterki o równej grubości i wymieszaj z odrobiną oleju, soli i przypraw. Piecz w jednej warstwie w koszyku, potrząsając nim w trakcie, aż brzegi będą złociste, a miąższ miękki.
Fakta o kalarepie
| Cecha | Wartość |
|---|---|
| Polska nazwa | Kalarepa |
| Inne nazwy | Kalarepka; po duńsku: glaskål, knudekål, kålrabi |
| Nazwa łacińska | Brassica oleracea, grupa gongylodes (B. oleracea var. gongylodes) |
| Rodzina | Kapustowate (Brassicaceae) |
| Typ rośliny | Warzywo kapustne; jemy zgrubiałą łodygę |
| Odmiany | Jasnozielone i fioletowe |
| Wysokość | Do 30 cm |
| Gleba | Gliniasta, głęboko próchnicza i żyzna |
| Siew/sadzenie | Najpóźniej 1 czerwca; ok. 20 cm między roślinami, 50 cm między rzędami |
| Zbiór | Zanim bulwa osiągnie więcej niż ok. 8 cm średnicy |
| Sezon | Lato i jesień |
| Kaloryczność w 100 g | 23 kcal (98 kJ), na surowo |
| Smak | Łagodny i lekko słodkawy, z dyskretną nutą kapusty |
| Zastosowanie kulinarne | Surówki, zupy, gratin, puree, pieczone plasterki i frytki |
| Przechowywanie | W lodówce, z odciętymi liśćmi |