Waterkers (Nasturtium officinale) is een vaak over het hoofd geziene, maar absoluut voortreffelijke keukenkruid dat al eeuwenlang wordt gebruikt vanwege zijn scherpe, peperachtige smaak en het hoge gehalte aan vitaminen en mineralen. In tegenstelling tot de meeste andere keukenkruiden is waterkers een waterplant die in de natuur groeit in stromend water langs beken en bronnen — vandaar de naam.
Advertentie: De pagina toont advertenties en bevat reclamelinks (affiliate-links). Bekijk onze adverteerders hier.
De frisse, mosterdachtige pittigheid maakt waterkers tot een voor de hand liggende smaakmaker in salades, sandwiches, soepen en als garnering. In dit artikel kijken we nader naar de geschiedenis, smaak, culinaire toepassingen en teelt van het kruid — en hoe je het meeste uit de karakteristieke bite haalt.
Forventet læsetid: 6 minuten
Geschiedenis en herkomst
Waterkers is afkomstig uit Europa en West-Azië, waar de plant sinds de oudheid wild groeit langs waterlopen en bronnen. De plant was al bekend en gewaardeerd in het oude Griekenland en Rome, waar men dacht dat ze de weerstand van het lichaam versterkte. De Griek Hippocrates zou volgens de overlevering waterkers hebben gekweekt bij zijn hospitaal vanwege de gezondheidsbevorderende eigenschappen.
Van kloostertuinen naar de moderne keuken
In de middeleeuwen was waterkers een belangrijk kruid in kloostertuinen en werd gebruikt om diverse kwalen te behandelen. In de 19e eeuw werd waterkers commercieel geteeld in grote waterbedden, met name in Engeland, waar de plant een populaire en goedkope groente werd. Tegenwoordig staat waterkers bekend om zijn scherpe, peperachtige smaak en hoge voedingswaarde en wordt gebruikt in zowel salades als garnering in moderne gerechten.
Smaak en aroma
Waterkers heeft een uitgesproken, mosterdachtige scherpte die doet denken aan radijs en rucola, maar met een heel eigen frisse, groene bite. De peperachtige smaak komt door de glucosinolaten — dezelfde zwavelhoudende verbindingen die mosterd, radijs en andere kruisbloemige planten hun karakteristieke scherpte geven.
De scherpte is het sterkst in verse, rauwe blaadjes en neemt af bij verhitting. Daarom komt waterkers het best tot zijn recht rauw in salades en sandwiches, of toegevoegd tegen het einde van de bereiding. Gebruikt in een soep, geeft waterkers zowel een frisse, peperachtige smaak als een mooie groene kleur.
Culinair gebruik
Waterkers is een veelzijdig kruid waarvan de frisse scherpte simpele gerechten naar een hoger niveau kan tillen. Het wordt meestal rauw gebruikt, maar is ook prima licht verhit.
In de Deense keuken
In de Deense keuken wordt waterkers vooral gebruikt als een frisse, peperachtige toevoeging aan salades en als garnering op smørrebrød, vooral bij vis en ei. De scherpe smaak vormt een goed tegenwicht voor vette, romige beleg zoals gerookte zalm, eiersalade en leverpastei. Gemengd in een groene salade met tomaat en komkommer zorgt het voor zowel bite als frisheid.
Internationaal
In de Engelse keuken is waterkers een klassieker, zowel in sandwiches als in de traditionele watercress soup — een romige, groene soep. In de Franse keuken wordt waterkers gebruikt in potage cressonnière, een aardappel-waterkerssoep. Overal wordt het kruid gewaardeerd om zijn vermogen een scherp, fris tegenwicht te bieden aan milde en romige ingrediënten.
Zo gebruik je waterkers
- Rauw in groene salades samen met tomaat, komkommer en een lichte vinaigrette
- Als frisse, peperachtige topping op smørrebrød en sandwiches
- In romige soepen zoals watercress soup of potage cressonnière
- Gemixt met olijfolie tot een groene kruidenolie
- Samen met vis, vooral zalm en forel, en met avocado en roomkaas
Meng verse waterkers met olijfolie tot een smaakvolle, groene olie die je over salades, soepen of gegrilde groenten kunt druppelen.
Tips en trucs van de auteur: Morten Jensen
Gezondheidsvoordelen
Waterkers wordt beschouwd als een van de meest voedingsrijke groenten die je kunt eten, met een hoog gehalte aan vitaminen en mineralen in verhouding tot het lage caloriegehalte. Het volgende is algemene voedingskennis en geen gezondheidsadvies.
Vitaminen en mineralen
Het kruid is een uitstekende bron van vitamine K, die belangrijk is voor de botgezondheid en het vermogen van het bloed om te stollen. Het bevat ook aanzienlijke hoeveelheden vitamine C en vitamine A, evenals mineralen zoals calcium, magnesium en kalium.
- Vitamine K voor de botten en normale bloedstolling
- Vitamine C voor de normale werking van het immuunsysteem
- Vitamine A (als bètacaroteen) voor zicht en huid
- De antioxidanten luteïne en zeaxanthine
Antioxidanten en spijsvertering
Waterkers bevat antioxidanten die helpen de cellen te beschermen tegen vrije radicalen. Het kruid bevat bovendien voedingsvezels die een normale spijsvertering ondersteunen, en het is traditioneel gebruikt vanwege de mild vochtafdrijvende eigenschappen.
Teelt
Waterkers is een waterplant en onderscheidt zich van de meeste andere keukenkruiden door de constante, rijkelijke behoefte aan water. In de natuur groeit waterkers in stromend water, maar in de tuin kan de plant prima worden gekweekt als je zorgt voor permanent vochtige grond.
Zo kweek je waterkers
Totale tijd: Het hele groeiseizoen
- Locatie
Kies een vochtige plek in halfschaduw tot volle zon. Waterkers gedijt aan de waterkant van vijvers en beken, maar kan ook in potten worden gekweekt die in een schoteltje met water staan.
- Zaaien of stekken
Zaai vroeg in het voorjaar in vochtige, licht zure tot neutrale grond, of zet stekjes van verse scheuten direct in water, waar ze snel wortels vormen.
- Water geven
Houd de grond constant vochtig — waterkers mag nooit uitdrogen. Kweek je in een pot, zet deze dan in een schaal met water dat je regelmatig ververst om het fris te houden.
- Verzorging en oogst
Geef alleen spaarzaam, organische mest; te veel stikstof kan de smaak verzwakken. Knip blaadjes en scheuten doorlopend, bij voorkeur voor de bloei, wanneer de smaak het best en mildst is.
Een belangrijk voorbehoud: wilde waterkers uit natuurlijke waterlopen kun je beter niet plukken en rauw eten, omdat die parasieten kan bevatten van vervuild water of dieren. Kweek daarom je eigen waterkers in schoon water, of koop die in de winkel als je die rauw wilt eten.
Bewaren
Waterkers is erg kwetsbaar en moet snel na de oogst of aankoop worden gebruikt. Vers houdt waterkers zich het best in de koelkast met de stelen in een glas water, losjes afgedekt met een zakje, tot een week.
Invriezen
- Rauwe waterkers leent zich slecht voor invriezen, omdat de blaadjes slap worden
- Hak het kruid fijn en vries het in ijsblokjes in met een beetje olie of water, voor gebruik in soepen en sauzen
- Gemixte kruidenolie kan in porties worden ingevroren en direct uit de vriezer worden gebruikt
Probeer dit recept
De peperachtige scherpte van waterkers is een perfect tegenwicht voor vette, sappige zalm. Serveer een handvol verse blaadjes naast onze Mexicaanse zalm uit de airfryer – sappig en pittig in 20 minuten, waar de frisheid van het kruid door de rijkdom van de vis heen snijdt.
Uitrusting en producten
Waterkers en gerookte zalm zijn een klassieke combinatie op smørrebrød, waarbij de bite van het kruid de vetheid en rokerigheid van de vis in balans brengt. Probeer een handvol verse blaadjes bovenop onze Koudgerookte Zalm voor een simpel maar elegant stukje smørrebrød.
Veelgestelde vragen
Waterkers heeft een uitgesproken, mosterdachtige en peperachtige scherpte die doet denken aan radijs en rucola, maar met een eigen frisse, groene bite. De scherpte komt door zwavelhoudende glucosinolaten en is het sterkst in rauwe blaadjes.
Ja. Waterkers is een echte waterplant die in de natuur groeit in stromend water langs beken en bronnen. In de tuin heeft ze permanent vochtige grond nodig en kan ze gekweekt worden aan de waterkant of in een pot die in water staat.
Wilde waterkers uit natuurlijke waterlopen kun je beter niet rauw eten, omdat die parasieten kan bevatten van vervuild water of dieren. Kweek je eigen waterkers in schoon water, of koop die in de winkel als je die rauw wilt eten.
Waterkers is kwetsbaar en moet snel worden gebruikt. Vers houdt waterkers zich het best in de koelkast met de stelen in een glas water, losjes afgedekt met een zakje, tot een week.
Waterkers wordt rauw gebruikt in salades en op smørrebrød, als garnering, in romige soepen zoals watercress soup, en gemixt tot groene kruidenolie. Ze past bijzonder goed bij vis zoals zalm en forel, en bij ei en romig beleg.
Feiten over waterkers
| Veld | Waarde |
|---|---|
| Nederlandse naam | Waterkers |
| Latijnse naam | Nasturtium officinale |
| Familie | Kruisbloemenfamilie (Brassicaceae) |
| Planttype | Meerjarige water- en moerasplant |
| Herkomst | Europa en West-Azië |
| Licht | Halfschaduw tot volle zon |
| Grond | Constant vochtig, licht zuur tot neutraal; stromend water ideaal |
| Zaaien/planten | Zaad vroeg in het voorjaar; stekjes wortelen makkelijk in water |
| Oogst | Blaadjes en scheuten doorlopend, vóór de bloei voor de mildste smaak |
| Smaak | Scherp, mosterdachtig en peperachtig; het meest fris in rauwe vorm |
| Belangrijke voedingsstoffen | Vitamine K, C en A, plus calcium, magnesium en kalium |
| Culinair gebruik | Salades, smørrebrød, soepen, kruidenolie, vis |
| Bewaren | Het best vers; stelen in water op koel; leent zich slecht voor rauw invriezen |
